Juryrapport Berlagevlag Prijsvraag 2005

Berlage in de omsloten tuin

De prijsvraag die de Berlagestichting dit jaar heeft uitgeschreven, handelt over de besloten tuinen van Den Haag. Het zijn tuinen die vaak wat terloops, als een goed bewaard geheim in de stad liggen. Tuinen die hun kracht mede ontlenen aan dit verborgen karakter, de giardino secreto, aan die terloopsheid. Wie zo’n besloten tuin binnentreedt verlaat de drukte van de stad en stapt een andere wereld binnen. Maar bij deze besloten tuinen er een spanningsveld tussen beslotenheid en openbaarheid. Een geheim is leuk, maar wanneer niemand je geheim kent dan kun je er weinig mee. De besloten tuin is een geheim dat je met een ander wilt delen. Onbekend maakt immers onbemind. Dat geldt zeker ook voor de hortus conclusus, hoewel je met evenveel recht kunt stellen dat voor de besloten tuin een al te grote bekendheid het einde van beminning kan veroorzaken.

Over dit soort van strijdigheden handelt de prijsvraag. En het verheugt de jury dat twintig personen en/of groepen zich vol overgave op voornoemde contradicties hebben gestort. Hetgeen een keur aan ideeën heeft opgeleverd. Aan de jury de taak om al deze ideeën te toetsen aan de beoordelingscriteria die de Berlage-stichting had opgesteld voor deze prijsvraag:

- ecologisch: biedt semi-openbaar groen waar de bewoners zelf verantwoordelijk voor zijn, meer mogelijkheden voor interessante stapstenen ( denk ook aan daktuinen ) dan het verkavelde, versnipperde, steeds verder verstenende privé-groen?
- belevingswaarde: oases in de stad die als onderdeel van woongemeenschappen en/of bedrijven (horeca, cultureel ) onderdeel worden van een ‘belevingsprogramma’ van de stadsbezoeker;
- milieutechnisch: met name op het gebied van energie- en waterbeheer;
- sociaal-cultureel: dergelijke initiatieven kunnen gestalte geven aan het ideaal van de ongedeelde stad, sociale en culturele verscheidenheid binnen een wijk – wellicht veel meer dan rijen bovenmodale koopwoningen die als Fremdkörper in een volkswijk gebouwd worden.

Alvorens op de inhoud van die 20 inzendingen in te gaan, wil ik een korte uitstap maken in de literatuur. Het betreft een messcherpe observatie van bijna 40 jaar geleden, die u waarschijnlijk allen nog kent, maar waarvan het goed is om die weer in herinnering te roepen.